شمس الدين حافظ
203
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
119 - « جام به دست » آنكس كه به دست ، جام دارد * سلطانىِ جَم ، مدام دارد آبى كه خِضَر حيات ازو يافت * در ميكده جو كه جام دارد سررشتهء جان به جام بگذار * كاين رشته ازو نظام دارد ما و مى و زاهدان و تقوى * تا يار سَرِ كدام دارد بيرون ز لبِ تو ساقيا نيست * در دُور كسى كه كام دارد نرگس همه شيوههاىِ مستى * از چشمِ خوشت به وام دارد ذكرِ رخ و زلفِ تو دلم را * وردى است كه صبح و شام دارد بر سينهء ريشِ دردمندان * لَعلت نمكى تمام دارد در چاهِ ذَقَن چو حافظ اى جان * حُسنِ تو دو صد غلام دارد * توضيحات : جام ( مى ) سلطانى جم ( سلطنت جمشيد جم ) خضر ( حضرت خضر پيامبر ) حيات ( زندگى جاويد ) سررشته جان ( زمام حيات ) نظام ( آراستگى و ترتيب ) شيوه ( هنر ناز و كرشمه ) ورد ( ذكر ) لعل ( استعاره از لب ) ذقن ( چانه - زنخدان ) معنى بيت ( 2 ) ( آبى را كه حضرت خضر از آن زندگى جاويد يافت ، از ميخانهء بخواه كه آن را آب باده است ) معنى بيت ( 3 ) ( سررشتهء جان را به باده واگذار كن زيرا كه نظم رشته جان از جام باده است ) معنى بيت ( 7 ) ( ذكر رخ و زلف تو ، ذكر دلى است كه صبح و شام مشغول اين ذكر هستم ) . * ترجمه : * نتيجهء تفأل : 1 - از زندگىات لذت ببر و سرخوش باش ، بسيارى غبطه زندگى شما را مىخورند ، به همين جهت حسادت مىورزند و سخنچينى مىكنند ، درحالىكه تمام آنها دروغ محض مىباشد ، او بسيار مهربان و ساده و نجيب است . 2 - جنابعالى فردى با ويژگيهايى زير هستيد : ( مدير و مدبر ، زيرك و دانا ، واقعگرا ، بدبين ، زودرنج ، باهوش ، متعادل در ثروت ، متعادل در مقام ، كارى ، گاهى استعمارگر ، خوشگذران ، جدى ، ناقلا ، منطقى ، دقيق ، جاهطلب ، روشنفكر ، رفيقباز ) لذت بردى كه كاملا ويژگيهاى شما را برشمردم پس يكى از كتابهايم را مطالعه كن . 3 - شخصى بلنداندام ، سبزه ، بينى كشيده و ميان سال به شما حسادت مىورزد از او دورى كنيد . 4 - چرا به نتيجه كار خود اميد ندارى و به تلاش خود بدبين هستى ، اگر جنابعالى با تلاش بيشتر و دقت و سرعت بيشترى عمل كنى با توكل بر خدا موفقيت در چند قدمى است . 5 - خواجه در بيت پنجم مىفرمايد : ( اى ساقى آنكه در روزگار كامرواست ، كامگارى وى تنها از نوش لب توست ) . خود حديث مفصل بخوان از اين معنى . 6 - مسافرت فعلا صلاح نيست ، مسافر حالش خوبست ، بيمار شفا نمىيابد ، قرض ادا مىشود ، خريدوفروش تفاوتى ندارد ، خبر ناگوارى مىرسد ، ناراحت مباش ، هديهاى دريافت مىكنى . 7 - كوشش همراه بااراده ، تضمينكنندهء زندگى شماست پس تلاش كنيد . 8 - از حسودان و بدانديشان هراسى به دل راه ندهيد و مصمّم در اين راه گام برداريد و به فكر سلامتى جسم و روح خود باشيد . 9 - از رنگ ليمويى استفاده كنيد كه موجب تقويت سيستم عصبى است و ماهيچههاى قلب و گردش خون شما را بهتر مىسازد .